کامران عدل درباره عکاسی مستند ازبناهای تاریخی درایران گفت: متاسفانه دربرخی کشورها مثل ایران امروزی خودمان با نوعی فراموشی مواجه روبرو هستیم و این موضوع درهمه ابعاد زندگی‌مان خودش را نشان می‌دهد. همین موضوع موجب شده است که این روزها اصلا توجه ای به عکاسی از بناهای تاریخی و معماری ایران نشود و هرکاری که دراین زمینه انجام می شود جنبه شخصی دارد و نهادهایی چون میراث فرهنگی که باید بخشی از تمرکز خود را روی عکاسی از بناهای تاریخی بگذارند، در این زمینه نه فعالیتی می کنند و نه حمایتی.

این عکاس پیشکسوت ادامه داد: عدم توجه به عکاسی از بناهای تاریخی و معماری ایران موجب شده است که زمانی که یک بنا تاریخی به دلیل بلایای طبیعی همچون سیل و زلزله آسیب می بینند، نتوانیم آن را بازسازی کنیم.

وی با اشاره به کشورگرجستان که درهمسایگی ایران قرار دارد و عکاسی از بناهای معماری در آن مورد توجه قرار می گیرد؛ گفت: در گرجستان فرهنگیان، اندیشمندان، متولیان و مردم به هویت خود گرایش دارند و آن را زنده نگه داشته‌اند. اگر ساختمانی قدیمی خراب شود در ساختمان‌های جدید فرم و تزیینات آن را بازتولید می‌کنند. بخشی دیگراز تلفیق خودآگاه است و بخش دیگر آن از تمایلات، احساسات و گرایشات نوستالژیک ریشه می‌گیرد که ناخودآگاه است؛ چیزی که در ناخودآگاه جمعی یک ملت شکل گرفته است و ما امروز آن را نادیده می گیریم.

به گفته عدل؛ عدم توجه به میراث های فرهنگی مان موجب شده که شهرهای ما دیگر بافت فرهنگی خود را از دست بدهند و تبدیل به آشفته بازای شوند که امروز شاهدش هستیم؛ روزگاری تهران یکی از زیباترین شهرهای ایران بود اما امروزه به دلیل عدم توجه به بافت تاریخی و فرهنگ کهن تهران؛ هر روز یک بنای تاریخی جایش را به یک برج بلند می دهد برجی که اتفاقا بی توجه به اصول معماری و شهر سازی و جغرافیای ساخته شده است.

وی افزود: من سال هاست که از بناهای تاریخی ایران عکاسی می کنم و مستندات بسیاری نیزدر این زمینه دارم؛ حتی برای کامل کردن مستنداتم به شهرها و کشورهایی که به نوعی در تلافی فرهنگی با تمدن ایران بوده اند رفته ام وعکاسی کرده‎ام، اما متاسفانه هنوزشرایط انتشاراین عکس ها درقالب کتاب برایم نشده است.

عدل ادامه داد: من با توجه به علاقه ای که به بناهای تاریخی و بافت کهن تهران داشته ام؛ سال هاست که درخیابان هدایت زندگی می کنم؛ اما متاسفانه هر روزدراین منطقه هم یک خانه تخریب می شود تا به جای آن برجی سبزشود. اما در پاریس آن قدر به تاریخ و بناهای تاریخی شان اهمیت می دهند که این بناها وقتی به هر دلیلی دچار آسیب می شود آن را بازسازی می کنند و اگر نگاه کنید این محلات قدیمی و تاریخی، گران ترین بخش پاریس هستند.

وی افزود: تمام حرف هایی تاکنون عنوان کردم برای این بود که بگویم متاسفانه با همه ادعاهایی که در کشورمان درباره تاریخ و تمدن می شود، بناهای تاریخی در کشورمان اهمیت ندارند، وقتی خود آثار تاریخی برای ما عاری ازاهمیت باشند، چگونه می توانیم انتظار داشته باشیم که عکاس ها هم به فکر بیفتند و ازاین بناها عکاسی کنند.

به گفته عدل؛ عکاسی از بناهای تاریخی نیاز به زمان و امکانات دارد و باید مرجعی باشد که عکاسی از بناهای تاریخی را سفارش دهد، من عکاس به دلیل دغدغه های شخصی زمان و هزینه می کنم و می روم از این بناها عکاسی می کنم اما هر عکاسی از چنین توان و امکانی برخوردار نیست.

به گفته این عکاس پیشکسوت پیش از این معماران یکی از سفارش دهنده های عکس از بناها های تاریخی و مدرن بودند اما امروزه هر یک از معماران خودشان دوربین به دست شده اند و دیگر عکس سفارش نمی دهند؛ یک معمار به ضرورت شغل‌اش ممکن است از یک بنا عکاسی کند اما یک عکاس با توجه به نوع نگاه و دانشی که نسبت به نور و فرم دارد یک بنا را می تواند از زوایای مختلف ببیند و عکاسی کند. عملا وقتی سفارش دهنده ای نباشد همان چند عکاسی که دغدغه اش عکاسی از بناها و معماری است؛ جذب بخش دیگری از عکاسی از جمله مدلینگ یا تبلیغاتی می شود و عکاسی مستند از بناهای تاریخی که در شمارعکاسی فرهنگی است به مرور به فراموشی سپرده می شود.

وی افزود: درایران ورودی‌ها و پنجره‌های قوسی‌شکل ویژه‌ای وجود دارد که دربسیاری از شهرها قابل مشاهده است؛ از قم و اصفهان گرفته تا شیراز و یزد.این قوس‌ها به شکلی تکرارشونده، ریتمیک و زیبا یک عمارت یا بنای معمارانه را تعریف می‌‌کردند. یک عکاس درمواجهه با این قوس ها از زوایه های مختلفی می تواند عکاسی کند اما یک معمار یا عکاسی که آشنایی به عکاسی مستند ازبناهای تاریخی به چند عکس ازاین قوص اکتفا می کند اما من ساعت ها می توانم روی همین قوس کار کنم و عکس های متفاوت و البته مستندی بگیرم.

به گفته این عکاس مستند نگار؛ سازمان میراث فرهنگی تنها نهادی است که می‌تواند به عکاسان در زمینه فراهم کردن امکانات برای عکاسی از بناهای تاریخی و صدور اجازه نامه برای عکاسی سرویس بدهد که این سازمان هم نسبت به این موضوع بی تفاوت رفتار می‌کند.

وی افزود:حتی سازمان میراث فرهنگی می‌تواند با توجه به اهمیت بناهای تاریخی ایران یک جشنواره عکس در زمینه مستند نگاری بناهای تاریخی برگزار کند اما تاکنون نسبت به این موضوع بی توجه بوده است.

عدل درباره انتشار کتاب‌های عکس از بنا تاریخی گفت:متاسفانه هزینه انتشارکتاب عکس درایران بسیاربالا است و همین موضوع زمینه ای را فراهم می‌کند که چنین کاری از توان یک عکاس خارج باشد و میراث فرهنگی نیز دراین زمینه سرمایه گذاری نمی‌کند.