ریکاردو زیپولی – عکاس ایتالیایی – گفت: مجموعه عکسهای «یک خلیج ، یک تنگه و یک دریا» صحنههایی از گذشتهای است که امروز دوباره با آن مواجه میشوم و خود را با آن مقایسه میکنم و همانطور که غالبا در چنین مواردی اتفاق میافتد چیزهایی پیدا میکنم که هنوز خود را در آن میشناسم، چیزهایی که از آن دورشدهام.
چهلمین جشنواره هنر محیطی آذر ماه امسال در حالی به صورت غیرمتمرکز در هرمز برگزار شد که ریکاردو زیپولی مجموعهای از آثارش را با عنوان «یک خلیج، یک تنگه و یک دریا» در هنرمندسرای هرمز به روی دیوار برد.
این آثار در فاصله سالهای 1975 تا 1995 عکاسی شده است و 36 قطعه عکس از بندر عباس، چابهار، جزیره هرمز و قشم را دربر میگیرد.
زیپولی که با همراهی خانوادهاش چند روز در هرمز بود در مدت زمان اقامتش از همان چشماندازهائی که 38 سال قبل عکاسی کرده بود بار دیگر عکاسی کرد.
در حالی که مقایسه این عکسها تحول و دگرگونی طبیعت را نشان میدهد، واجد ارزشهای زیست محیطی هستند.
زیپولی اما با مرور اولین حضورش در ایران و چگونگی سفر اولش به هرمز گفت: «دیماه سال 1353 برای اولین بار تهران و کلاسهای درسم را برای اولین سفرم به خلیج فارس و به مقصد جزیره هرمز ترک کردم.
هرمز جایی بود که دوستانم از کوههای رنگینش افسانهها میگفتند و طرفهای ظهر بود که رسیدم و برای گردش در جزیره موتور سیکلتی کرایه کردم. این گردشی بود که آینده سفرهایم به ایران را تحت تأثیر و تغییر قرار داد.»
زیپولی درباره فضای هرمز و زیباییهای آن نیز توضیح داد:« آمیختهای از صور و رنگهای دل انگیز را در هرمز یافتم. رسوب نمک سفید، زمین سرخ شده از آهن، صخرههای تیره رنگ آتشفشانی، چشمهها و برکههای مملو از آب شفاف و رنگین از املاح معدنی، بوتههایی اینجا و آنجا، تک درختها، تپههای دندانهدار و یک آسمان آبی درخشان... مناظری که به نظر غریب و غیر حقیقی میآمدند و فقط حالا، بعد از سالها، دلیل آن را بهتر میفهمم.»
این عکاس ایتالیایی که بار دیگر به هرمز آمده و عکسهایش را به نمایش گذاشته، معتقد است: « آن مجموعه از صور و رنگها به نظر فاقد آن بعد سومی میآمد که دنیای روزمره ما را شکل میدهد .شاید پرتو آن نور زلال بود یا آن رنگهای آتشین، شاید آن شفافیت بیسایه یا سکوت بیانتها و یا شاید تنهایی مطلق من بود، هر چه بود میدان صحنههایی غیر واقعی بود. مناظری نقش شده بر بوم نقاش ماهری، مناظری بیبعد و مشابه مینیاتور.
از آن زمان به بعد، آن نوع چشمانداز در ذهنم مانند مدل ایدهآلی نقش بست. مدلی که در سفرهایم به ایران همواره جستجو کرده و سعی کردم درعکسهایم به ثبت برسانم، اما در آن زمان عکاسی هنوز در مسیر تربیتیام نقش قالبی ایفا نمیکرد، نقشی که بعدا به یک زاویه بینش تبدیل شد.»
زیپولی در مرور عکسهای ثبت کردهاش از هرمز گفت:« چند عکسی که گرفتم بیشتر مشغول تماشا و تلاش درک تا ثبت احساساتم به عنوان یک عکاس زیباشناس بود، اما بعضی از این عکسها را به طورعجیبی دوست دارم و آنها در همین نمایشگاه عرضه شدهاند.
زیپولی اما دو بار دیگر هم به جنوب سفر کرد.
یک بار در سال 1359 که عکسهای جزیره قشم و بعضی از عکسهای بندرعباس مربوط به این سفر است و بار دیگر در سال1374 که این بار از چابهار عکسهایی را در قاب دوربینش ثبت کرد که به قول خودش بیشتر تجربه لذتبخش سفر بود تا عکاسی حرفهای.
او در ادامه درباره نمایش مجموعه «یک خلیج، یک تنگه و یک دریا» توضیح داد:« با شوق برپایی این نمایشگاه، در آرشیوهای دو سفرم به دنبال عکسهایی گشتم تا کارهای جزیره هرمز را همراهی کنند .هدف اصلی هم ایجاد مجموعهای بود تا بتواند هم سفرنامه آن سه تجربه قدیمی و هم معرف آن مکانها با ادغامی از خاطرات و اسناد باشد.»
به گفته زیپولی، این مجموعه از اسلایدهائی تشکیل میشود که هرچند گذشت زمان در کیفیت آنها تأثیر منفی گذاشته است )بخصوص در بافت و در سایه روشنیها( اما در جمع قابل قبول است؛ صحنههایی از گذشتهای است که امروز دوباره من با آن مواجه میشوم و خود را با آن مقایسه میکنم و همانطور که غالبا در چنین مواردی اتفاق میافتد چیزهایی پیدا میکنم که هنوز خود را در آن میشناسم و چیزهایی که از آن دورشدهام. »
او معتقد است:« تقریبا نیمه عکسها به انسانها اختصاص دارد: زنان با لباسهای الوان و روبند، همیشه در حال رفتن و کوزهای بر سر.
کنار ساحل ماهیگیران که با لباسهای ساده ملول و دلگرفته در حال قدم زدن یا به کشتیهایشان نگاه میکنند یا به دوربین عکاسی. بچهها و جوانانی که یا گردش میکنند یا بازی یا کار میکنند یا در فکر هستند یا با دقت به تو چشم میدوزند. همه نزدیک دریا.
سایر عکسها هم از مناظر هستند؛ مناظر داخل جزیره هرمز و گاهی افق دریا )با دو عکس غروب( در نزدیکی قشم و نیز کشتیهای محلی در دوردست دریا یا در نزدیکی ساحل با یک جفت عکس که حس انتزاعپرستی من را ارضا میکنند.
عکسهای عمارات هم دو نوع ساختمان را در این نواحی ترسیم میکنند: قصرهای پرتغالی و مساجد.»
این عکاس ایتالیایی در پایان خاطر نشان کرد:« محصول نهایی چشم اندازی است از سرزمینی زیبا، جادویی و صلح آمیز که از مسائل و درگیریهای فعلی دور است. مکانی که در آن همزیستی سالخورده مسالمتآمیز مابین عرب و فارس، سنی و شیعه امکان پیشرفت و برادری میدهد. روزی فرا خواهد رسید که با کمک علم و دانش و هنر منابع طبیعی این منطقه از هر تهدیدی حراست خواهد شد وهلیکوپترهای نظامی و ناوهای هواپیمابر جای خود را به دلفینها و مرغهای دریایی خواهند داد.»
این نمایشگاه که با حمایت دپارتمان مطالعات آسیائی و شمال آفریقای دانشگاه کافوسکاری (Ca’ Foscari) ونیز در ایتالیا برگزار میشود، تا 28 فروردین 1392 ادامه خواهد داشت.
|
