احمد نادعلیان گفت: برپایی نخستین جشنواره هنرهای محیطی تهران قرار است همچون اتاق فکری برای این حوزه باشد تا در راستای آن مقوله‌هایی همچون کپی‌کاری در آثار هنرمندان، مالکیت معنوی، لزوم حضور کارشناسان، تعیین بودجه و راه‌اندازی یک دبیرخانه دایمی به سرانجام برسد.

 دبیر نخستین جشنواره هنرهای محیطی تهران با اعلام این مطلب عنوان کرد: در چند سال گذشته آثار متعددی به صورت چیدمان‌های محیطی در تهران و دیگر شهرهای ایران دیده می‌شود. معمولا این آثار برای همیشه نمی‌مانند و حامیان آن نیز بنا بر ضرورت سعی می‌کنند که بسترهای غیرمتعارفی را انتخاب کنند. از سوی دیگر کاربرد و قلمرو گسترده بسیاری در حوزه هنر محیطی وجود دارد که برای جامعه ما نوع آن ناشناخته است.

او ادامه داد: از سوی دیگر در شرایطی که در عرصه بین المللی موفقیت‌های بی‌شماری برای هنرمندان عرصه هنرهای محیطی به دست می‌آید نیاز به ساماندهی این عرصه در داخل کشور نیز احساس می‌شود. به ویژه که هنر محیطی ایران شاخصه‌های بومی و محیطی مخصوص به خود را دارد و چون تاکنون سرمایه‌گذاری نداشته، هنرمندان به عنوان فیزیک کار در یک مجموعه تعاملی دست به انجام ایده‌های خود می‌زنند.

این هنرمند محیطی با مرور دیگر ضرورت‌های برپایی چنین جشنواره‌ای در بستر شهری ،بیان کرد: امروزه بحران محیط زیستی در هر دهکده‌ای دیده می‌شود و نیز مشکلی است که دهکده جهانی با آن روبرو است. از این رو در دنیایی که ما زندگی می‌کنیم توجه به محیط با رویکردی زیست محیطی، زیباشناسی و یا منظر شهری روز به روز بیشتر می‌شود و شتاب چشمگیر هنر محیطی و پیشرفت آن در عصر حاضر و توسعه آن بوسیله رسانه‌ها و فضاهای ارتباطی زمینه‌های افزایش کمی و کیفی ارائه آثار و فعالیت‌های هنری را فراهم کرده است.

نادعلیان متذکر شد: گسترش و تنوع هنرهای محیطی در دهه‌های گذشته و استفاده از قابلیت‌ها و امکانات ارائه و بیان هنری در این فضاها برای اهداف مختلف ارتباطی و اطلاع-رسانی، علمی، فرهنگی، آموزشی، پژوهشی، تجاری و تبلیغی، خدماتی و تفریحی و ...، توجه به این حوزۀ میان‌رشته‌ای را برای حیات اجتماعی هر جامعه ضروری می‌سازد.

او تصریح کرد: هنر محیطی دریچه‌ای است که بواسطه آن می‌توان هنر، فرهنگ و شرایط محیط زیست را دید. این هنر بواسطه رسانه‌ها می‌تواند در بستری به وسعت جهان ارائه شود و فارغ از اینکه مخاطبان در چه جغرافیای زمانی و مکانی باشند. این هنر همچنین واسطه ای است برای تعامل بین انسان و محیطی که او در آن زندگی می‌کند.

به گفته نادعلیان، نخستین جشنواره هنرهای محیطی تهران در سه بخش نمایشگاهی، چیدمان‌های مکان ویژه و بخش پژوهشی در اسفندماه امسال و همزمان با روزهای نو شدن سال برپا خواهد شد.

او در همین رابطه توضیح داد: با توجه به اینکه در حال و هوای اسفندماه گالری‌های تهران درگیر شب عید و مشغله‌های مختلف هستند، ترجیح دادیم هنر را به نقاط مردمی‌تر ببریم و از این جهت متروهای تجریش، ولیعصر، صادقیه و امام خمینی میزبان بخش نمایشگاهی این جشنواره خواهند بود .

در این بخش کارهای مستقلی که پیش از این در گوشه گوشه ایران به نمایش درآمده بود به کوشش هیات انتخاب به نمایش عمومی گذاشته می‌شود و الزاما چیدمان در عرصه هنر شهری نیست.

دبیر جشنواره هنر محیطی همچنین درباره چیدمان‌های مکان ویژه توضیح داد: تمرکز جشنواره را در ضلع جنوبی پارک لاله و بلوار کشاورز و عموما مکان‌هایی که مردم تردد بیشتری دارند گذاشته‌ایم که اگر با نورپردازی مناسب طراحی شود برای شب و روز چیدمان‌های مناسبی می‌تواند در آن اجرا گردد که اگر میرا نباشند حتی کارها را تا ایام تعطیلات عید نیز به نمایش می‌گذاریم.

به گفته نادعلیان، بخش پژوهشی در 12 عنوان انتخاب شده است که با توجه به زمان محدود جشنواره از بین پایان‌نامه‌ها و پژوهش‌های انجام شده دانشجویان در حوزه هنر محیطی انتخاب شده است و به همین دلیل این بخش را در فراخوان عام اعلام نکردیم و قصد داریم مقالات انتخاب شده را با خلاصه‌سازی و روان‌سازی در اختیار علاقه‌مندان قرار دهیم.

او در بخش دیگری از سخنانش از پیشنهاد حضور دو هنرمند بین‌المللی در عرصه هنرهای محیطی خبر داد و افزود: با توجه به نوسانات نرخ ارز تصمیم گرفتم تا به محض تثبیت و تصمیم نهایی از سوی سازمان زیباسازی دو هنرمند بین‌المللی را به عنوان سخنران دعوت کنیم تا همزمان با جشنواره با موضوعاتی مرتبط در جمع علاقه‌مندان حضور پیدا کند.

نادعلیان با اشاره به احتمال وجود نارسایی‌هایی در اولین تجربه برگزاری این جشنواره در عرصه شهری گفت: اغلب هنر محیطی در حومه شهرها و مکان‌های دورافتاده اجرا می‌شد و قطعا در تجربه اول از برگزاری آن در عرصه شهری، با نارسایی‌هایی روبرو خواهیم شد اما از آنجا که قصد داریم از این مسیر عبور کنیم باید تحمل پذیرش این دشواری‌ها را نیز و کشف ابعاد جدید را داشته باشیم تا همچون سمپوزیوم مجسمه‌سازی در یک آزمون و خطا به نتیجه برسیم.

او با اشاره به اختلافاتی که در رویکرد این جشنواره به عنوان دبیر با سازمان زیباسازی به عنوان اجرا کننده این پروژه داشته گفت: با توجه به این احختلافات تصمیم گرفتیم تا یک میانه را در نظر بگیریم و طبق فراخوانی که منتشر می‌شود ابتدا هنرمندان را بر اساس پاور پوینت آثاری که تاکنون در عرصه هنر محیطی اجرا کرده‌اند مورد سنجش قرار دهیم و بهترین‌ها را توسط هیات انتخاب برای مرحله بعدی انتخاب کنیم.

او دلایل این اتفاق را در چند نکته خلاصه کرد و افزود: معمولا در یک فراخوان عمویم نمی‌توانیم بفهمیم که هنرمند با ایده‌ای که ارائه می‌کند تا چه اندازه تجربه کار محیطی داشته و سختی‌های این کار را می‌شناسد لذا باید نمونه کار هنرمندان را در دست داشته باشیم تا بر اساس آن برای مرحله بعدی دست به انتخاب بزنیم.

دبیر این جشنواره همچنین به برگزاری کارگاه‌های آموزشی در حاشیه این جشنواره اشاره کرد و گفت: جوانان و دانجشویان می‌توانند در این کارگاه‌ها ثبت نام کنند و مشارکت فعال داشته باشند و حتی دستمزد هم برایشان قائل می‌شویم تا بتوانیم از این طریق بعد آموزشی را از حرفه‌ای تفکیک کنیم و ببنییم که این علاقمندان می‌توانند در عرصه هنر محیطی حضور داشته باشند یا نه؟

نادعلیان درباره اعضای هیات انتخاب و نمایشگاه‌گردان این جشنواره گفت: ترجیح دادیم از اساتید هنرهای تسجمی که به نوعی با تجربه‌های هنر محیطی نیز سروکار داشتند و تجربه‌هایی از این دست در کارنامه خود داشتند دعوت کنیم تا در کنار حضور کارشناسی آن‌ها شاهد هدایت این بخش در عرصه دانشگاهی نیز باشیم.

به گفته او، جمشید حقیقت‌شناس ، کوروش گلناری و کامبیز صبری، در این عرصه حضور دارند و در بخش انتخاب آثار نیز سیدمجتبی موسوی که مدیریت اداره حجم زیباسازی را بر عهده دارد، در کنار این سه نفر مشارکت خواهد داشت.

او در همین باره اضافه کرد: از آنجا که اولین دوره این جشنواره فضای رقابتی ندارد لذا از هیات انتخاب نیز خواستیم تا طرح‌های خود را ارائه کنند و حضور مشارکتی داشته باشند. همچنین اگر کسی طرحی برای ارائه در سایر مکان‌های شهر به غیر از مواردی که ما در فراخوان ارائه کرده‌ایم داشته باشد ما می‌توانیم با ارزیابی این طرح و مکان انتخاب شده اولویت حضور آن را مشخص کنیم. زیرا هدف نهایی ما این است که به کپی‌کاری و سری‌کاری در عرصه هنرهای محیطی خاتمه دهیم و برای فکر هنرمند ارزش‌گذاری کنیم.

نادعلیان در بخش دیگری از این نشست درباره احتمال موفقیت این پروژه با توجه به شلوغی ایام پایانی سال گفت: ما پیش از این نیز تجربه‌هایی از جشنواره هنر محیطی را در محیط‌های عمومی شهرهای اهواز،‌ قزوین و اراک داشته‌ایم و از این جهت هنرمندان ما با این مقوله ناآشنا نیستند و در کنار آن‌ها مدیران هنری نیز حضور دارند که بر روی کار هنرمندان نظارت خواهند کرد تا از این مرحله عبور کنند لذا فکر نمی‌کنم به مشکلی برخوریم و این پیشنهاد را دارم که مردم از این کار استقبال کنند.

او تصریح کرد: در صورتی که این کارها از سوی سازمان زیباسازی حمایت شود می‌تواند مدخلی برای ادامه چنین پروژه‌هایی باشد و حتی سازمان زیباسازی با در دست داشتن یک کاتالوگ از نمونه آثار جشنواره هنر محطی می‌تواند برای سایر ایام سال و مناسبت‌های مرتبط سفارش کار به هنرمندان بدهد.

او در باره میرا بودن این آثار و مشکلات پیش روی ان نیز گفت: ما هیچ اصراری نداریم که چیدمان‌های اجرا شده برای چندین ماه یا سال در سطح شهر بماند بلکه تابع فکرهایی هستیم که می‌آیند و به همین دلیل هم برای جشنواره هیچ تم مشخصی از ابتدا مشخص نکردیم بلکه سازمان زیباسازی قرار است با این تجربه هنرمندان را شناسایی و در آینده به آن‌ها پیشنهاد بدهد.

نادعلیان خاطرنشان کرد: هنر محطی در همه جای دنیا می‌تواند با یک چشم به هم زدن انجام شود به پایان برسد و یا بر عکس برای سالیان سال باقی بماند. اما مهم این است که با عناصر محیطی و رویکرد زیست‌محیطی در یک محیط انجام شود. هر چند که کار میرا دچار فرسایش و آسیب‌هایی می‌شود اما وعده کرده‌ایم که برای 15 تا 20 روز کارها را نگهداری کنیم و بعد از ان دیگر مشکلاتش به عهده ما نیست.

این هنرمند محیطی با تاکید براینکه تجربه‌های محیط‌گرایی در ایران ضعیف عمل می‌کنند و جایشان خالی است گفت: سمپوزیوم مجسمه‌سازی در کشور ما برخلاف همه دنیا انجام می‌شود به طوری که در همه جا اول یک باغ مجسمه وجود دارد و هنرمند بر اساس آن دست به خلق و جاسازی اثر خود می‌زند. اما در کشور ما هنرمند ابتدا اثر را خلق می‌کند و بعد به فکر این می‌افتیم این مجسمه را کجا نصب کنیم در حالی که معلوم نیست این اتفاق درست است یا نه. برای هنر محیطی باید تجربه‌ای صورت دهیم تا اتفاقی درست از دل آن بیرون آید.

 در این نشست که صبح دوشنبه – 20 آذر ماه - برگزار شد بابازاده مدیر اجرایی این جشنواره نیز در بخش دیگری گفت: قطعا برپایی جشنواره محیطی تهران اتفاقی است که لازم بود بیفتد و هدف از آن این است که برای اولین بار در سطح شهر تهران هنر محیطی را مطرح کنیم و به مردم بشناسانیم.

او ادامه داد: علیرغم اینکه به صورت پراکنده کارهایی را در سطح شهر تهران شاهد بوده‌ایم اما هیچگاه به صورت مستقل نتوانسته‌ایم یک حرکت سازمان‌یافته را شاهد باشیم. در حالی که سازمان زیباسازی طی یکی دو سال اخیر به دنبال چنین اتفاقی بود و امسال با همکاری احمد نادعلیان به مرحله عملیاتی رسید.

او با اشاره به شکل‌گیری هنرهای محیطی با دو عنصر محیط و مخاطب عنوان کرد: سالهاست در حوزه حجم و نقاشی دیواری کارهایی در سطح شهر انجام می‌شود اما ما به واقع به نگرش تازه‌ای از پردازش هنری در محیط شهری نیاز داریم و وجود عناصری مثل گرافیک محیطی و حجم نمی‌تواند به تنهایی پاسخگو باشد بلکه با توجه به مشکلات زیست محیطی که با آن درگیر هستیم و مشکلات روحی روانی که در سایه این اغتشاشات بصری شهر را با یک فیزیک نامناسب درگیر کرده است می‌خواهیم به رویکرد جدیدی برسیم که آغاز آن در هنرهای محیطی است.

او در پایان خاطرنشان کرد: باید قابلیت‌های هنرهای تجسمی و کاربردی را در کنار هم به کار بگیریم تا در هنر شهری بتوانیم به بهبود و ترفیع این عرصه دست پیدا کنیم.