بهرام کلهرنیا، عضو شورای "علائم و نشانهها" که با هدف ساماندهی این عرصه به تازگی فعالیت خود را در معاونت هنری و طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی آغاز کرده، درباره سیاستهای این انجمن گفت: تا امروز یک جلسه تشکیل شده و بحثهای عمومیانجام دادهایم. در این جلسه هر کدام از نمایندگان ارگانها و اعضا زاویه دید اختصاصی خودشان در مورد چگونگی برخورد با این موضوع را ابراز کردند.
وی در توضیح بیشتر گفت: این شورا وظایف بسیار مهمیدارد. در واقع آنچه در این جلسه شخصا مطرح کردم این بود که ما باید دیدگاههای مشخصی درباره اینکه نشانه و تعهدات این کمیسیون خاص را تعریف کنیم؛ جایگاه وظایف، چگونگی اجرا و کمیسیونهای دیگری که باید به شورا اضافه شود را تعیین کنیم. این شورا از بعد اجرایی نباید نگاه حبسی و محدودکننده داشته باشد. این مسئله جای بحث دارد. من اعتقاد دارم که کار درست و برنامهریزی شده در زمینه نشانهها و علامتگذاری سبب شکوفایی فرهنگی خواهد شد. برای این منظور باید معیارهایی بیابیم که قابل فهم و دفاع باشد.
کلهرنیا با بیان اینکه مسئله علامتها و نشانهها یک مسئله چند سویه است اظهار کرد: علامتها و نشانهها از طرفی به عرصه فرهنگ جامعه، مسائل تاریخی و نگرشهای فرهنگی که از حوزه فعالیتهای مدنی یک جامعه بر میخیزد بر میگردد و از طرف دیگر امروز نشانهها و علامتها کارکردهای جهانی دارند. ما نمیتوانیم بخشهایی از علائم که در جهان اجتماعی هستند را حذف کنیم. نمونه ساده و معقول آن تابلوهای راهنمایی و رانندگی است که سالهاست تولید شده و به قانونی بینالمللی تبدیل شده است تا از ما به هنگام رانندگی دفاع کند. پس علامتها اگر درست باشند به سود زندگی خواهند بود و سبب گسترش قابلیتهای زندگی خواهند شد.
وی در اینباره افزود: همین مسئله است که سبب میشود جهان این موضوع بزرگتر از آن چیزی شود که تصور میکنیم. در عنوان عمومیکه اعلام شده به نظر من یک سوتفاهم وجود دارد. کارکرد انجمن تنها متوجه چاپ علائم و نشانهها روی لباس و لوازم التحریر نیست. به نظر من این موضوع به تمام نشانهها و علامتها که در سطح جامعه به چشم میخورد مربوط میشود. به همین جهت مایلم این چنین به موضوع نگاه کنم که باید شورای راهبردی و سیاستگذاری برای تولید و عرضه باشیم.
عضو شورای علامتها و نشانهها درباره فونت فارسی در عرصه گرافیک نوشتاری گفت: در شرایط کنونی با الفبای فارسی و شیوه استفاده از فونت مشکل جدی داریم. فونت یعنی علامت و نشانه، ما با بحران جدی فونت روبرو هستیم. طراحی فونت فارسی کار بسیار سخت و پیچیدهای است. این در حالی است که طراحان لایق به میزان کافی وجود دارند اما ما از توانمندی آنها استفاده نمیکنیم. اکنون جزو وظایف سیاستگزار فرهنگی این است که شرایط ایجاد فونتهای جدید برای کاربردی شدن در سطح وسیع را ببینند. ما برای اینکه بتوانیم عرصه فونتها را گسترش دهیم باید مانع ورود نشانههای غیر عادی شویم. باید فونت فارسی را گسترش دهیم باید گونههای جدیدی رابه وجود آوریم . ما وقتی بنیان نشانههای ملی نداریم نشان غلط بیگانه وارد کشور میشود. بنابراین چشم ایرانی به جای اینکه از نظر زیبایی شناسی نشانهها و نوشتار تقویت شود عادتهایش را از دست میدهد. پس نگاهش به تولیدات خارجی گرایش پیدا میکند.
رئیس انجمن گرافیک کشور در این باره گفت:ما اگر مشتاقیم که این نگاه رخ ندهد باید فضای ملی را بفهیم و فضا را با نشانههای ملی پرکنیم. باید بانک ملی نشانه به وجود آوریم تا این موضوع برطرف شود. به همین دلیل این مسئله موضوع کمیسیون باید باشد. آیین نامههای اجرایی بیاوریم تا با ارگانهای اصلی به نتایج مشخص برسیم تا روش استفاده از نشانهها چگونه باید باشد.
وی درباره اینکه چطور در بحث نشانهها و علامتهای روی لباس گرافیستهای ایرانی وارد نمیشوند هم گفت: ما هنرمندان بسیار لایق و درجه یکی داریم که در جهان میدرخشند. جشنوارههای جهانی اگر ملاک و اثبات کننده ارزشها باشند میبینیم که هنرمندان گرافیست ایرانی همواره جزو نفرات برتر و اول در دنیا هستند به همین دلیل جایگاه جهانی شگفت انگیزی را دارند.
این هنرمند در ادامه افزود: در سطح ملی یاد گرفته ایم که به فوتبالیستها یا وزنه برداران احترام بگذاریم. در فرودگاه به استقبالشان میرویم امکانات زندگی در اختیارشان قرار میدهیم اما هیچ کس کاری ندارد به هنرمندان گرافیست که تو جایزه اول فلان جشنواره معتبر دنیا را گرفتهای چه کار کردهای؟ در حقیقت هیچ کاری برای این قشر از جامعه انجام نمیدهیم.
وی گفت: مسئله این است که اقتصاد هنرمندان اقتصادی بیمار و آفت زده است. اقتصاد را تولید کننده فراوردهها کنترل میکند. مثلا تولید کننده لباس میخواهد روی لباس نشانه بزند ولی میخواهد برایش ارزان تمام شود، بنابراین سعی میکند که نشان را از جایی کپی کند. وقتی سعی میکنیم کاری را مجانی تمام کنیم، کسی هم نیست که اعتراض کند که شما حق ندارید این کار را انجام دهید نه حق انسانی به تو داده میشود و نه حق قانونی چنین مشکلاتی به وجود میآید. ما عضو خانواده جهانی هستیم برای اینکه طرف احترام این جامعه باشیم حداقل به شکل ساده و مقدماتی در شیوه استفاده از تولیدات و محصولات دیگران باید تجدید نظر کنیم. نشانههایی که دیگران میسازند را به راحتی به کار میبریم و از طراح میخواهند که طرح دلخواهشان را تولید کند اما دلشان نمیخواهد که پولی بپردازند. طراحان گرافیک پس چطور باید زندگی کنند و کار فاخر هم انجام دهند و هیچ ما به ازایی هم دریافت نکنند. من نمیدانم که این صنف آفت زده به چه گناهی باید این طور زندگی کند.
کلهرنیا همچنین گفت: پارهای از مشکلات در جای دیگری است. شورای علائم و نشانهها باید به بحران تولید فرهنگ و هنر بپردازد. اگر بتوانیم فضای ملی را از ارزشهای ملی پر کنیم باید اقتصادش را ببینیم. این شورا در حقیقت شورای طرح موضوع و اندیشه سازی نیست شورای سازمان اجرایی هم هست. پیگیری و اجرا جزو وظایفی است که شورا در گفت گوهای اول به شکل ظریفی به آن اشاره دارد.
وی با اشاره به لزوم حضور سازمانهای مختلف گفت: حضور نمایندگان سازمانهای مرجعی مثل سازمان بازرگانی و سایر نهادهای اجرایی در شورا حضور بسیار مثبتی است. به دلیل اینکه آنها با مسئله تولید مستقیما سرو کار دارند. تصور کنید من تولید کننده لباس هستم و میخواهم بلوزی تولید کنم برای این بلوز باید قیمتی را تعیین کنم. آیا کمیسیونهای ناظر از طرف بازرگانی نمیتوانند نحوه قیمت گذاری با اسناد ارائه شده را کنترل و نظارت کنند. تحت این شرایط است که این نماینده به نماینده شورا تبدیل میشود و از تولیدکننده میپرسد که فاکتورها و اسناد طراحی نشانت کدام است تولید کننده هم مجبور است که توضیح دهد که من از فلان کس این طرح را دریافت کردم و این مبلغ را پرداخت کردم آیا این به نفع طراح نیست؟
این هنرمند در پایان افزود: فکر میکنم اگر به شکل غیر مستقیم شورا را شورای اجرایی ببینیم میتوانیم متولی یک گونه سیاست گذاری راه و روش تولید هم باشیم. ما نمیتوانیم به تولید کنندهها بگوییم حق ندارید از فلان نشان استفاده کنید و خود به خود فروششان را متوقف کنیم. طبیعی است در این صورت جامعه مشتاق که به دنبال لباس زیباست از نمونههایی که به طور قاچاق وارد شده استفاده میکند و بازار تولید کننده ملی را از بین میبریم. ما باید شرایط را برایش تسهیل کنیم. برای تسهیل شرایط که لباس فاخر شود باید سفارش به طراح انحام شود و چرخه تولید رابه درستی ببینیم و گرهها را پیدا و اصلاح کنیم. کارمان این نیست که نشانی را به کمیسون ببریم و بگوییم این نشان چه ایرادهایی دارد و طراح را ستایش کنیم. وقتی از روزها و ساعتها انرژی فکری و توان خلاقیت زمان میگذارند که به فرهنگ جامعه خدمت کنند باید حامیآنها باشیم شرایط حمایت از طراحان را فراهم کنیم جدا از اینکه تصور میکنم در قالب وظایف وزارت ارشاد رسیدگی به راه و روش زندگی هنرمندان در شاخههای گوناگون به شکل جدی باید دیده شود. اما به دلیل اینکه به درستی به آن نگاه نمیشود با بحرانهایی در بخش اقتصادی فعالیتهای هنری روبرو هستیم. در این باره دکتر شاه آبادی هم با کمال هوشمندی در انتهای گفتههایش در گفت و گو با اهالی انجمنها اظهار کرد که بحران فرهنگی ما در گرو حل بحران اقتصادی است که این نگاه بسیار هوشمندانه و دقیق بود.
|